ทะเลสาบสงขลา (Songkhla Lake) เป็นระบบทะเลสาบลากูน (Lagoon) ขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศไทย มีพื้นที่ประมาณ 1,000 ตารางกิโลเมตร และถือเป็นแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีความซับซ้อนทางระบบนิเวศสูง เพราะเชื่อมต่อทั้งน้ำจืดจากพื้นที่ตอนบน น้ำกร่อยบริเวณกลางทะเลสาบ และน้ำเค็มทางตอนล่างที่เชื่อมกับอ่าวไทยผ่านปากทะเลสาบ

โครงสร้างของทะเลสาบแบ่งออกเป็น 3 ส่วนหลัก ได้แก่
ทะเลน้อย (ตอนบน) ในจังหวัดพัทลุง เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญระดับนานาชาติ มีพืชน้ำหนาแน่น โดยเฉพาะ “บัวแดง” ที่บานในช่วงเช้า และเป็นแหล่งอาศัยของนกน้ำจำนวนมาก
ตอนกลางของทะเลสาบ มีลักษณะเป็นพื้นที่น้ำกร่อยกว้างใหญ่ เชื่อมโยงชุมชนประมงพื้นบ้านหลายอำเภอ
ตอนล่างใกล้ปากอ่าวสงขลา เป็นพื้นที่น้ำเค็มมากขึ้น มีการแลกเปลี่ยนน้ำกับทะเล ทำให้ระบบนิเวศมีความหลากหลายสูง

ด้านชีวภาพ ทะเลสาบแห่งนี้เคยเป็นแหล่งอาศัยของสัตว์น้ำหายาก เช่น พะยูน และโลมาอิรวดี รวมถึงปลาน้ำกร่อยหลากชนิด แม้ปัจจุบันจำนวนสัตว์บางชนิดลดลง แต่พื้นที่ยังคงมีความสำคัญต่อการอนุรักษ์อย่างมาก

ในด้านวิถีชีวิต ชุมชนรอบทะเลสาบพึ่งพาการประมงพื้นบ้านเป็นหลัก เช่น การใช้ “ยอยักษ์” หรือ “โพงพาง” ในพื้นที่ปากประ ซึ่งเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สะท้อนความสัมพันธ์ระหว่างคนกับสายน้ำอย่างลึกซึ้ง

พื้นที่เกาะยอเป็นอีกจุดสำคัญทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจ มีชื่อเสียงด้านการทอผ้าพื้นเมือง อาหารทะเลสด และวิถีชีวิตที่เรียบง่าย นักท่องเที่ยวสามารถเรียนรู้ทั้งงานหัตถกรรมและชิมอาหารท้องถิ่นได้ในพื้นที่เดียวกัน

นอกจากนี้ ทะเลสาบสงขลายังเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของภาคใต้ ทั้งในเรื่องการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ การอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำ และผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของระบบนิเวศชายฝั่ง

• รถยนต์: จากตัวเมืองสงขลา สามารถขับเลียบทะเลสาบ หรือใช้สะพานติณสูลานนท์เพื่อไปเกาะยอและอำเภอสิงหนคร

• เรือท้องถิ่น: มีบริการเรือนำเที่ยวจากท่าเรือเกาะยอและท่าเรือในเขตเมืองสงขลา

• ไปช่วงเช้าหรือเย็น อากาศดี วิวสวย

• ก.พ.–เม.ย. เหมาะชมบัวแดงและนกน้ำ

• พกกันแดด หมวก แว่นกันแดด

• เลือกล่องเรือชุมชน สนับสนุนท้องถิ่น

• รักษาความสะอาด ไม่รบกวนธรรมชาติ

ค่าเข้าชม:

• ไม่มีค่าเข้าชมพื้นที่โดยรอบ

• แต่กิจกรรมล่องเรือมีค่าใช้จ่ายประมาณ 500 – 1,200 บาทต่อรอบ (ขึ้นอยู่กับเส้นทางและขนาดเรือ)

เวลาเปิด–ปิด:

• เปิดตลอด 24 ชั่วโมง

• แนะนำช่วงเวลาเที่ยว: 06:00 – 18:30 น. เพื่อความปลอดภัยและทัศนียภาพที่สวยงาม