ด่านเจดีย์สามองค์ (Three Pagodas Pass) เป็นช่องเขาสำคัญบนเทือกเขาตะนาวศรีที่ตั้งอยู่บริเวณอำเภอสังขละบุรี จังหวัดกาญจนบุรี ประเทศไทย เชื่อมต่อกับเมืองพญาตองซูของประเทศเมียนมา โดยพื้นที่แห่งนี้ถือเป็นเส้นทางธรรมชาติที่สามารถเดินทางข้ามเทือกเขาระหว่างสองประเทศได้ง่ายกว่าจุดอื่นในแนวชายแดน จึงมีความสำคัญทั้งในด้านภูมิศาสตร์ การค้า และประวัติศาสตร์มาอย่างยาวนาน

บริเวณด่านแห่งนี้มีลักษณะเป็นภูเขาสลับซับซ้อนและป่าดิบเขาที่อุดมสมบูรณ์ ทำให้ในอดีตถูกใช้เป็นเส้นทางเดินทัพและเส้นทางคมนาคมระหว่างอาณาจักรไทยและพม่า โดยเฉพาะในช่วงสงครามต่าง ๆ ในอดีตที่กองทัพต้องอาศัยช่องเขานี้ในการเคลื่อนกำลังเข้าสู่พื้นที่ลุ่มน้ำภาคกลางของไทย ทำให้ด่านเจดีย์สามองค์กลายเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญที่มีบทบาทต่อประวัติศาสตร์ภูมิภาคนี้อย่างมาก

ชื่อ “เจดีย์สามองค์” มาจากกองหินหรือเจดีย์หินสามกองที่ตั้งเรียงกันอยู่บริเวณช่องเขา ซึ่งเดิมเป็นเพียงก้อนหินธรรมชาติที่ชาวบ้านและผู้เดินทางในอดีตใช้เป็นที่สักการะเพื่อความเป็นสิริมงคลก่อนเดินทางผ่านพื้นที่ป่าเขาอันอันตราย ต่อมาในช่วงปี พ.ศ. 2472 ได้มีการสร้างเจดีย์ถาวรขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์แทนกองหินเดิมและเพื่อแสดงถึงความสงบและความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ชายแดน

ในปัจจุบันด่านเจดีย์สามองค์ทำหน้าที่เป็นจุดผ่านแดนระหว่างประเทศไทยและเมียนมาที่มีการควบคุมตามระเบียบของเจ้าหน้าที่ โดยมีการเปิด–ปิดตามช่วงเวลาที่กำหนดและตามสถานการณ์ความมั่นคงของพื้นที่ นักท่องเที่ยวสามารถเดินทางมาชมเจดีย์สามองค์ ถ่ายภาพ และสัมผัสบรรยากาศชายแดนได้ อีกทั้งยังสามารถข้ามไปยังเมืองพญาตองซูเพื่อซื้อสินค้าพื้นเมือง เช่น งานไม้แกะสลัก เครื่องประดับ และผลิตภัณฑ์ทานาคาได้ในบางช่วงเวลาที่อนุญาต

บริเวณโดยรอบด่านยังเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม เนื่องจากมีทั้งชาวไทย ชาวมอญ และชาวกะเหรี่ยงอาศัยอยู่ร่วมกัน ทำให้เกิดการผสมผสานด้านภาษา อาหาร และวิถีชีวิตที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของพื้นที่ชายแดน อีกทั้งยังเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่อยู่ใกล้กับอำเภอสังขละบุรีและสะพานมอญ ซึ่งเป็นจุดท่องเที่ยวสำคัญของจังหวัดกาญจนบุรีอีกด้วย

• รถยนต์: จากตัวเมืองกาญจนบุรี ใช้ทางหลวงหมายเลข 323 (กาญจนบุรี–ทองผาภูมิ–สังขละบุรี) ขับไปถึงอำเภอสังขละบุรี แล้วต่ออีกประมาณ 18 กิโลเมตรจนถึงชายแดน

• พกบัตรประชาชนสำหรับผ่านแดน

• ตรวจสอบกฎการนำเข้าสินค้าจากฝั่งพม่า

• อากาศค่อนข้างร้อน ควรเตรียมหมวก/ร่ม

• แนะนำไปช่วงเช้าหรือเย็น อากาศสบายและถ่ายรูปสวยกว่า

ค่าเข้าชม:

• ฟรี (ฝั่งไทย) / ฝั่งพม่าอาจมีค่าธรรมเนียมตามด่าน

เวลาเปิด–ปิด:

• 08:00 – 18:00 น.